Cellular Adaptations: Hypertrophy, Hyperplasia and Atrophy

કોષીય અનુકૂલન: હાઇપરટ્રોફી, હાઇપરપ્લાસિયા અને એટ્રોફી

When their environment changes, cells adapt by changing their size, number, phenotype, metabolic activity or function. These changes are reversible: if the stimulus is removed, the cell can return to normal. Medical terms are kept in English inside the Gujarati text, as they are usually taught.

કોષોના પર્યાવરણમાં ફેરફાર થાય ત્યારે કોષો પોતાનું કદ, સંખ્યા, સ્વરૂપલક્ષણ (phenotype), ચયાપચયની પ્રવૃત્તિ કે કાર્ય બદલીને અનુકૂલન સાધે છે. આ ફેરફારો પ્રતિવર્તી (reversible) છે: ઉત્તેજના દૂર થાય તો કોષ ફરી સામાન્ય બની શકે છે.

---

1. Hypertrophy | હાઇપરટ્રોફી

Definition | વ્યાખ્યા

English	ગુજરાતી
Hypertrophy is an increase in the size of cells, which leads to an increase in the size of the organ.	હાઇપરટ્રોફી એટલે કોષોના કદમાં વધારો, જેના પરિણામે અંગનું કદ વધે છે.
A hypertrophied organ has no new cells, only bigger cells. The cells grow because they make and assemble more internal structural components.	હાઇપરટ્રોફી પામેલા અંગમાં નવા કોષો નથી હોતા, ફક્ત મોટા કોષો હોય છે. કોષ વધુ અંતઃકોષીય માળખાકીય ઘટકો બનાવે અને ગોઠવે છે, તેથી તેનું કદ વધે છે.
Cells that can divide may respond to stress with both hyperplasia and hypertrophy. Cells that cannot divide (e.g., myocardial fibres) can only enlarge, so tissue mass increases by hypertrophy alone.	વિભાજન કરી શકતા કોષો તણાવ સામે hyperplasia અને hypertrophy બંને દ્વારા પ્રતિભાવ આપી શકે છે. વિભાજન ન કરી શકતા કોષો (દા.ત. myocardial fibres) ફક્ત મોટા થઈ શકે છે, તેથી પેશીનો જથ્થો માત્ર hypertrophy થી વધે છે.
In many sites, hypertrophy and hyperplasia occur together, and both enlarge the organ.	ઘણી જગ્યાએ hypertrophy અને hyperplasia એકસાથે થાય છે, અને બંને અંગનું કદ વધારે છે.
Hypertrophy can be physiologic or pathologic. It is caused by increased functional demand or by stimulation from hormones and growth factors.	Hypertrophy શારીરિક (physiologic) અથવા રોગજન્ય (pathologic) હોઈ શકે છે. તે વધેલી કાર્યાત્મક માંગ અથવા hormones અને growth factors ની ઉત્તેજનાથી થાય છે.

Pathologic hypertrophy | રોગજન્ય હાઇપરટ્રોફી

English	ગુજરાતી
Striated muscle cells of the heart and skeletal muscle have limited capacity to divide. They meet increased metabolic demand mainly by hypertrophy.	હૃદય અને skeletal muscle ના striated muscle cells ની વિભાજન ક્ષમતા મર્યાદિત છે. વધેલી metabolic માંગ સામે તેઓ મુખ્યત્વે hypertrophy દ્વારા પ્રતિભાવ આપે છે.
The commonest stimulus is increased workload. The muscle cells make more protein and more myofilaments per cell, so each myocyte generates more force, and the whole muscle becomes stronger.	સૌથી સામાન્ય ઉત્તેજના કામના ભારમાં વધારો (increased workload) છે. Muscle cells વધુ પ્રોટીન અને દરેક કોષમાં વધુ myofilaments બનાવે છે, તેથી દરેક myocyte વધુ બળ ઉત્પન્ન કરે છે અને આખો સ્નાયુ વધુ શક્તિશાળી બને છે.
Classic example: enlargement of the heart in response to pressure overload, usually from hypertension or valvular disease.	ઉત્તમ ઉદાહરણ: Pressure overload ના પ્રતિભાવમાં હૃદયનું મોટું થવું, સામાન્ય રીતે hypertension અથવા valvular disease ને કારણે.
At first, cardiac hypertrophy improves function. Over time the adaptation often fails, setting the stage for heart failure and other forms of heart disease.	શરૂઆતમાં cardiac hypertrophy હૃદયનું કાર્ય સુધારે છે. સમય જતાં આ અનુકૂલન ઘણીવાર નિષ્ફળ જાય છે અને heart failure તથા હૃદયના અન્ય રોગો માટે ભૂમિકા તૈયાર કરે છે.

Physiologic hypertrophy | શારીરિક હાઇપરટ્રોફી

English	ગુજરાતી
Uterus in pregnancy: a good example of hormone-induced organ enlargement, mainly due to hypertrophy of smooth muscle fibres.	ગર્ભાવસ્થામાં ગર્ભાશય: hormone-પ્રેરિત અંગ વૃદ્ધિનું સારું ઉદાહરણ, જે મુખ્યત્વે smooth muscle fibres ની hypertrophy ને કારણે થાય છે.
Oestrogen acts through oestrogen receptors, which increases synthesis of smooth muscle proteins and enlarges the cells.	Estrogen, estrogen receptors દ્વારા કાર્ય કરે છે, જેનાથી smooth muscle પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ વધે છે અને કોષો મોટા થાય છે.
Bodybuilders: the bulging muscles of people "pumping iron" result from enlargement of individual skeletal muscle fibres in response to increased demand.	બોડીબિલ્ડર્સ: "pumping iron" કરતા લોકોના ફૂલેલા સ્નાયુઓ વધેલી માંગના પ્રતિભાવમાં દરેક skeletal muscle fibre ના મોટા થવાને કારણે હોય છે.

Mechanisms of hypertrophy | હાઇપરટ્રોફીની ક્રિયાવિધિ

English	ગુજરાતી
Hypertrophy results from increased production of cellular proteins. Most of what we know comes from studies of the heart, because beyond a certain point myocardial hypertrophy becomes maladaptive.	Hypertrophy કોષીય પ્રોટીનના વધેલા ઉત્પાદન નું પરિણામ છે. આપણી મોટાભાગની સમજ હૃદયના અભ્યાસ પરથી આવે છે, કારણ કે ચોક્કસ હદ પછી myocardial hypertrophy નુકસાનકારક (maladaptive) બની જાય છે.
It is driven by growth factors and by the direct effect of mechanical force on pathways that stimulate protein synthesis.	તે growth factors દ્વારા અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ ઉત્તેજિત કરતા માર્ગો પર યાંત્રિક બળની સીધી અસર દ્વારા થાય છે.
Step 1: mechanical sensors in the cell detect the increased load.	પગલું 1: કોષમાં રહેલા mechanical sensors વધેલા ભારને પારખે છે.
Step 2: the sensors activate signalling pathways. The PI3K/AKT pathway is most important in physiologic hypertrophy (e.g., exercise). G-protein-coupled receptor pathways, activated by growth factors and vasoactive agents, are more important in pathologic hypertrophy.	પગલું 2: Sensors signalling માર્ગો સક્રિય કરે છે. શારીરિક hypertrophy (દા.ત. કસરત) માં PI3K/AKT માર્ગ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. Growth factors અને vasoactive agents દ્વારા સક્રિય થતા G-protein-coupled receptor માર્ગો રોગજન્ય hypertrophy માં વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
Step 3: signalling also increases production of growth factors (TGF-β, IGF-1, fibroblast growth factor) and vasoactive agents (α-adrenergic agonists, endothelin-1, angiotensin II).	પગલું 3: Signalling થી growth factors (TGF-β, IGF-1, fibroblast growth factor) અને vasoactive agents (α-adrenergic agonists, endothelin-1, angiotensin II) નું ઉત્પાદન પણ વધે છે.
Step 4: these pathways activate transcription factors GATA4, NFAT (nuclear factor of activated T cells) and MEF2 (myocyte enhancer factor 2), which switch on genes for contractile proteins.	પગલું 4: આ માર્ગો transcription factors GATA4, NFAT (nuclear factor of activated T cells) અને MEF2 (myocyte enhancer factor 2) ને સક્રિય કરે છે, જે contractile proteins ના genes ચાલુ કરે છે.
Fetal gene switch: the heart switches from adult to fetal isoforms of contractile proteins. For example, the α isoform of myosin heavy chain is replaced by the β isoform, which contracts more slowly but more economically.	Fetal gene switch: હૃદય contractile proteins ના પુખ્ત પ્રકારને બદલે ગર્ભ (fetal) isoforms બનાવવા લાગે છે. દા.ત. myosin heavy chain નો α isoform, β isoform થી બદલાય છે, જે ધીમું પણ ઓછી ઊર્જાવાળું (વધુ કરકસરયુક્ત) સંકોચન આપે છે.
ANF: hypertrophy increases expression of atrial natriuretic factor, a hormone that makes the kidney excrete salt, lowers blood volume and pressure, and so reduces the haemodynamic load.	ANF: Hypertrophy માં atrial natriuretic factor નું expression વધે છે. આ hormone કિડની દ્વારા મીઠાનો ઉત્સર્ગ વધારે છે, લોહીનું પ્રમાણ અને દબાણ ઘટાડે છે, અને આમ હૃદય પરનો ભાર (haemodynamic load) ઓછો કરે છે.

When adaptation fails | જ્યારે અનુકૂલન નિષ્ફળ જાય

English	ગુજરાતી
Whatever its cause, cardiac hypertrophy eventually reaches a limit beyond which more muscle mass cannot cope with the load.	કારણ ગમે તે હોય, cardiac hypertrophy અંતે એવી મર્યાદાએ પહોંચે છે જેના પછી વધુ સ્નાયુ જથ્થો વધેલા ભારને સંભાળી શકતો નથી.
Myocardial fibres then show regressive changes, the most important being degeneration and loss of myofibrillar contractile elements. In extreme cases, myocytes die.	ત્યારે myocardial fibres માં regressive ફેરફારો થાય છે. સૌથી મહત્વનો ફેરફાર myofibrillar contractile તત્વોનું અધોગતિ (degeneration) અને નુકસાન છે. અતિ ગંભીર કિસ્સામાં myocytes મૃત્યુ પામે છે.
The net result is heart failure. This shows how an adaptation to stress can progress to significant cell injury if the stress is not relieved.	અંતિમ પરિણામ heart failure છે. આ દર્શાવે છે કે જો તણાવ દૂર ન થાય, તો તણાવ સામેનું અનુકૂલન ગંભીર cell injury માં ફેરવાઈ શકે છે.

---

2. Hyperplasia | હાઇપરપ્લાસિયા

Definition | વ્યાખ્યા

English	ગુજરાતી
Hyperplasia is an increase in the number of cells in an organ or tissue in response to a stimulus.	ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં અંગ કે પેશીમાં કોષોની સંખ્યામાં વધારો થાય તેને hyperplasia કહે છે.
Hyperplasia and hypertrophy are distinct processes, but they often occur together and can be triggered by the same stimulus.	Hyperplasia અને hypertrophy અલગ પ્રક્રિયાઓ છે, પણ ઘણીવાર સાથે જોવા મળે છે અને એક જ ઉત્તેજનાથી થઈ શકે છે.
Hyperplasia can happen only if the tissue contains cells capable of dividing. It can be physiologic or pathologic.	Hyperplasia ત્યારે જ થઈ શકે જ્યારે પેશીમાં વિભાજન કરી શકતા કોષો હોય. તે શારીરિક અથવા રોગજન્ય હોઈ શકે છે.

Physiologic hyperplasia | શારીરિક હાઇપરપ્લાસિયા

English	ગુજરાતી
Caused by hormones or growth factors, when the functional capacity of hormone-sensitive organs must increase, or when compensatory growth is needed after damage or resection.	Hormones અથવા growth factors ને કારણે થાય છે, જ્યારે hormone-સંવેદનશીલ અંગોની કાર્યક્ષમતા વધારવાની જરૂર હોય, અથવા નુકસાન કે અંગનો ભાગ કાઢ્યા (resection) પછી વળતરરૂપ (compensatory) વૃદ્ધિની જરૂર હોય.
Hormonal hyperplasia: proliferation of the glandular epithelium of the female breast at puberty and in pregnancy, usually along with hypertrophy of the epithelial cells.	Hormonal hyperplasia: તરુણાવસ્થા અને ગર્ભાવસ્થામાં સ્ત્રીના સ્તનની glandular epithelium નો વિકાસ, જે સામાન્ય રીતે epithelial cells ની hypertrophy સાથે થાય છે.
Compensatory hyperplasia — liver: in people who donate a lobe of liver for transplant, the remaining cells divide so fast that the liver soon regains its original size. Experimental partial hepatectomy has been very useful for studying liver regeneration.	Compensatory hyperplasia — યકૃત (liver): Transplant માટે યકૃતનો એક lobe દાન કરનાર વ્યક્તિમાં બાકીના કોષો એટલી ઝડપથી વિભાજિત થાય છે કે યકૃત ટૂંક સમયમાં મૂળ કદમાં પાછું આવે છે. આંશિક hepatectomy ના પ્રાયોગિક મોડેલ યકૃતના પુનર્જીવનને સમજવામાં ખૂબ ઉપયોગી રહ્યા છે.
Bone marrow: after acute bleeding or premature destruction of red cells (haemolysis), feedback loops involving erythropoietin stimulate red cell production, which can rise up to eight-fold.	Bone marrow: અચાનક ભારે રક્તસ્રાવ અથવા લાલ રક્તકણોના અકાળે તૂટવા (haemolysis) પછી erythropoietin સંડોવતા feedback loops સક્રિય થાય છે, અને લાલ રક્તકણોનું ઉત્પાદન આઠ ગણું સુધી વધી શકે છે.

Pathologic hyperplasia | રોગજન્ય હાઇપરપ્લાસિયા

English	ગુજરાતી
Most forms are caused by excessive or inappropriate action of hormones or growth factors on target cells.	મોટાભાગના સ્વરૂપો લક્ષ્ય કોષો પર hormones અથવા growth factors ની અતિશય કે અયોગ્ય ક્રિયા ને કારણે થાય છે.
Endometrial hyperplasia: normally, after menstruation, pituitary hormones and ovarian oestrogen stimulate rapid endometrial proliferation. Rising progesterone, usually 10–14 days before the end of the cycle, stops it.	Endometrial hyperplasia: સામાન્ય રીતે માસિક પછી pituitary hormones અને અંડાશયનું estrogen, endometrium માં ઝડપી કોષ-પ્રસાર કરાવે છે. ચક્રના અંતના લગભગ 10–14 દિવસ પહેલાં વધતું progesterone તેને અટકાવે છે.
If the oestrogen–progesterone balance is disturbed and oestrogen is relatively high, the endometrial glands become hyperplastic. This is a common cause of abnormal uterine bleeding.	જો estrogen–progesterone નું સંતુલન ખોરવાય અને estrogen પ્રમાણમાં વધુ રહે, તો endometrial glands નું hyperplasia થાય છે. આ ગર્ભાશયમાંથી અસામાન્ય રક્તસ્રાવ (abnormal uterine bleeding) નું સામાન્ય કારણ છે.
Benign prostatic hyperplasia (BPH) is another common example, caused by hormonal stimulation by androgens.	Benign prostatic hyperplasia (BPH) બીજું સામાન્ય ઉદાહરણ છે, જે androgens ની hormonal ઉત્તેજનાથી થાય છે.
In these forms the process remains controlled: if the hormonal stimulus is removed, the hyperplasia can regress or stop.	આ સ્વરૂપોમાં પ્રક્રિયા નિયંત્રિત રહે છે: hormonal ઉત્તેજના દૂર કરવામાં આવે તો hyperplasia ઘટી શકે છે અથવા સ્થિર થઈ શકે છે.
Link to cancer: more cell division means more chance of acquiring genetic errors. Hyperplasia is not cancer, but pathologic hyperplasia is fertile soil in which cancer may later arise. For example, patients with endometrial hyperplasia have a higher risk of endometrial cancer.	કેન્સર સાથે સંબંધ: વધુ કોષ-વિભાજન એટલે આનુવંશિક ભૂલો થવાની વધુ શક્યતા. Hyperplasia કેન્સર નથી, પરંતુ pathologic hyperplasia એવી ફળદ્રુપ જમીન છે જેમાં પાછળથી કેન્સર ઉદ્ભવી શકે છે. દા.ત. endometrial hyperplasia ધરાવતા દર્દીઓમાં endometrial cancer નું જોખમ વધુ હોય છે.
Viral infection: hyperplasia is a characteristic response to some viruses, such as papillomaviruses, which cause skin warts and lesions made of masses of hyperplastic epithelium. The virus makes factors that interfere with host proteins controlling cell proliferation. Some of these virus-induced proliferations are also precursors of cancer.	વાઇરલ ચેપ: કેટલાક વાઇરસ, જેમ કે papillomaviruses, સામે hyperplasia લાક્ષણિક પ્રતિભાવ છે. તે ચામડી પર મસા (warts) અને hyperplastic epithelium ના જથ્થાથી બનેલા જખમ કરે છે. વાઇરસ એવા પરિબળો બનાવે છે જે કોષ-પ્રસારને નિયંત્રિત કરતા યજમાન (host) પ્રોટીનમાં દખલ કરે છે. આમાંના કેટલાક વાઇરસ-પ્રેરિત પ્રસાર પણ કેન્સરના પૂર્વગામી છે.

Mechanisms of hyperplasia | હાઇપરપ્લાસિયાની ક્રિયાવિધિ

English	ગુજરાતી
Hyperplasia results from growth factor–driven proliferation of mature cells and, in some cases, from increased output of new cells from tissue stem cells.	Hyperplasia growth factors દ્વારા પરિપક્વ કોષોના પ્રસાર થી થાય છે, અને કેટલાક કિસ્સામાં પેશીના stem cells માંથી નવા કોષોના વધેલા ઉત્પાદન થી.
After partial hepatectomy, the liver produces growth factors that bind receptors on the surviving hepatocytes and activate signalling pathways that stimulate cell proliferation.	આંશિક hepatectomy પછી યકૃત growth factors બનાવે છે, જે બચેલા hepatocytes પરના receptors સાથે જોડાઈ કોષ-પ્રસાર ઉત્તેજિત કરતા signalling માર્ગો સક્રિય કરે છે.
If hepatocytes cannot proliferate, as in some forms of hepatitis that damage them, the liver can regenerate from intrahepatic stem cells instead.	જો hepatocytes ની પ્રસાર ક્ષમતા ઘટી ગઈ હોય, જેમ કે કોષોને નુકસાન કરતા કેટલાક hepatitis માં, તો યકૃત તેના બદલે intrahepatic stem cells માંથી પુનર્જીવિત થઈ શકે છે.

---

3. Atrophy | એટ્રોફી

Definition | વ્યાખ્યા

English	ગુજરાતી
Atrophy is a reduction in the size of an organ or tissue due to a decrease in cell size and number.	Atrophy એટલે કોષોના કદ અને સંખ્યામાં ઘટાડો થવાથી અંગ કે પેશીના કદમાં ઘટાડો.
Physiologic atrophy is common during normal development. Some embryonic structures, such as the notochord and thyroglossal duct, undergo atrophy during fetal development.	શારીરિક atrophy સામાન્ય વિકાસ દરમિયાન સામાન્ય છે. Notochord અને thyroglossal duct જેવી કેટલીક ગર્ભ રચનાઓ ગર્ભ વિકાસ દરમિયાન atrophy પામે છે.
Pathologic atrophy has many causes and can be local or generalised.	રોગજન્ય atrophy ના ઘણા કારણો છે, અને તે સ્થાનિક (local) અથવા વ્યાપક (generalised) હોઈ શકે છે.

Causes of atrophy | એટ્રોફીના કારણો

Cause / કારણ	English	ગુજરાતી
Decreased workload (disuse atrophy)	A fractured bone in a plaster cast, or complete bed rest, leads to rapid skeletal muscle atrophy. The early shrinkage reverses once activity resumes. With longer disuse, fibre number also falls (by apoptosis), and increased bone resorption can cause disuse osteoporosis.	Plaster cast માં સ્થિર કરેલું તૂટેલું હાડકું, અથવા સંપૂર્ણ bed rest, skeletal muscle ની ઝડપી atrophy કરે છે. પ્રવૃત્તિ ફરી શરૂ થતાં શરૂઆતનો ઘટાડો ઉલટાવી શકાય છે. લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ ન થાય તો fibres ની સંખ્યા પણ ઘટે છે (apoptosis દ્વારા), અને હાડકાનું resorption વધવાથી disuse osteoporosis થઈ શકે છે.
Loss of innervation (denervation atrophy)	Normal metabolism and function of skeletal muscle depend on its nerve supply. Nerve damage leads to atrophy of the fibres it supplies.	Skeletal muscle નું સામાન્ય ચયાપચય અને કાર્ય તેના ચેતા પુરવઠા પર આધારિત છે. ચેતાને નુકસાન થાય તો તે ચેતા જે fibres ને પુરવઠો આપે છે તેની atrophy થાય છે.
Diminished blood supply	Slowly developing arterial occlusive disease causes gradual reduction in blood supply (chronic ischaemia) and tissue atrophy. In late adult life, the brain may shrink progressively, mainly from atherosclerosis: senile atrophy.	ધીમે ધીમે વિકસતા arterial occlusive disease થી લોહીનો પુરવઠો ધીમે ધીમે ઘટે છે (chronic ischaemia) અને પેશીની atrophy થાય છે. મોટી ઉંમરે મુખ્યત્વે atherosclerosis ને કારણે મગજ ધીમે ધીમે સંકોચાઈ શકે છે: senile atrophy.
Inadequate nutrition	In severe protein–calorie malnutrition (marasmus), skeletal muscle protein is used for energy after fat stores are exhausted, causing muscle wasting (cachexia). Cachexia is also seen in chronic inflammatory disease and cancer, where chronic overproduction of TNF is thought to suppress appetite and deplete lipids.	તીવ્ર protein–calorie કુપોષણ (marasmus) માં ચરબીના ભંડાર ખાલી થયા પછી skeletal muscle નું પ્રોટીન ઊર્જા માટે વપરાય છે, જેથી સ્નાયુઓ ઘસાય છે (cachexia). Cachexia લાંબા સમયના inflammatory રોગો અને કેન્સરમાં પણ જોવા મળે છે, જ્યાં TNF નું લાંબા સમયનું વધુ ઉત્પાદન ભૂખ ઘટાડે છે અને lipids ખાલી કરે છે એવું માનવામાં આવે છે.
Loss of endocrine stimulation	Hormone-responsive tissues such as the breast and reproductive organs depend on hormones. Loss of oestrogen after menopause causes atrophy of the endometrium, vaginal epithelium and breast. The prostate atrophies after chemical or surgical castration (e.g., for prostate cancer).	સ્તન અને પ્રજનન અંગો જેવી hormone-સંવેદનશીલ પેશીઓ hormones પર આધારિત છે. Menopause પછી estrogen ઘટવાથી endometrium, vaginal epithelium અને સ્તનની atrophy થાય છે. Chemical કે surgical castration પછી (દા.ત. prostate cancer ની સારવારમાં) prostate ની atrophy થાય છે.
Pressure	Prolonged compression can cause atrophy. An enlarging benign tumour can cause atrophy of the surrounding tissue, probably through ischaemia from pressure on its blood supply.	લાંબા સમય સુધી દબાણ atrophy કરી શકે છે. મોટી થતી benign tumour આસપાસની પેશીની atrophy કરી શકે છે, કદાચ દબાણથી લોહીનો પુરવઠો ખોરવાવાને કારણે થતા ischaemia દ્વારા.

Cellular changes in atrophy | એટ્રોફીમાં કોષીય ફેરફારો

English	ગુજરાતી
The basic changes are the same in every setting. The first response is a reduction in cell size and organelles, which lowers the cell's metabolic needs enough for it to survive.	દરેક પરિસ્થિતિમાં મૂળભૂત ફેરફારો સરખા છે. પ્રથમ પ્રતિભાવ કોષના કદ અને organelles માં ઘટાડો છે, જેથી કોષની metabolic જરૂરિયાત એટલી ઘટે કે તે જીવિત રહી શકે.
Atrophic muscle cells have fewer mitochondria and myofilaments and less rough ER. A new balance is reached between metabolic demand and the lower supply of blood, nutrition or trophic stimulation.	Atrophic muscle cells માં ઓછા mitochondria અને myofilaments અને ઓછું rough ER હોય છે. કોષની metabolic માંગ અને લોહી, પોષણ કે trophic ઉત્તેજનાના ઓછા પુરવઠા વચ્ચે નવું સંતુલન સ્થપાય છે.
Early on, function falls but cell death is minimal. Atrophy from a slowly falling blood supply can progress until cells are irreversibly injured and die, often by apoptosis. Apoptosis also contributes to atrophy of endocrine organs after hormone withdrawal.	શરૂઆતમાં કાર્ય ઘટે છે પણ કોષ-મૃત્યુ ઓછું હોય છે. ધીમે ધીમે ઘટતા લોહીના પુરવઠાથી થતી atrophy એટલી આગળ વધી શકે છે કે કોષોને ઉલટાવી ન શકાય તેવી (irreversible) ઈજા થાય અને તે મૃત્યુ પામે, ઘણીવાર apoptosis દ્વારા. Hormone બંધ થયા પછી endocrine અંગોની atrophy માં પણ apoptosis ફાળો આપે છે.

Mechanisms of atrophy | એટ્રોફીની ક્રિયાવિધિ

English	ગુજરાતી
Atrophy results from decreased protein synthesis and increased protein degradation.	Atrophy પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ઘટાડો અને પ્રોટીનના વિઘટનમાં વધારો થવાથી થાય છે.
Less synthesis: trophic signals (e.g., from growth factor receptors) normally increase nutrient uptake and mRNA translation. When these signals fall, protein synthesis falls.	ઓછું સંશ્લેષણ: Trophic signals (દા.ત. growth factor receptors માંથી આવતા) સામાન્ય રીતે પોષક તત્વોનું શોષણ અને mRNA translation વધારે છે. આ signals ઘટે તો પ્રોટીન સંશ્લેષણ ઘટે છે.
More degradation: mainly by the ubiquitin–proteasome pathway. Nutrient deficiency and disuse activate ubiquitin ligases, which tag cellular proteins with the small peptide ubiquitin and send them to proteasomes for degradation. This pathway is also thought to cause the rapid proteolysis of catabolic states, including cancer cachexia.	વધુ વિઘટન: મુખ્યત્વે ubiquitin–proteasome માર્ગ દ્વારા. પોષક તત્વોની ઉણપ અને ઉપયોગ ન થવાથી ubiquitin ligases સક્રિય થાય છે, જે નાના peptide ubiquitin ને કોષીય પ્રોટીન સાથે જોડી તેને proteasomes માં વિઘટન માટે મોકલે છે. Cancer cachexia સહિત catabolic પરિસ્થિતિઓમાં થતા ઝડપી proteolysis માટે પણ આ માર્ગ જવાબદાર માનવામાં આવે છે.
Autophagy: in many situations atrophy is accompanied by increased autophagy, seen as more autophagic vacuoles.	Autophagy: ઘણી પરિસ્થિતિઓમાં atrophy સાથે autophagy વધે છે, જે વધુ autophagic vacuoles રૂપે દેખાય છે.
Some debris inside autophagic vacuoles resists digestion and persists as membrane-bound residual bodies. An example is lipofuscin granules. In large amounts they give the tissue a brown colour: brown atrophy.	Autophagic vacuoles ની અંદરનો કેટલોક કચરો પચતો નથી અને membrane-bound residual bodies રૂપે રહી જાય છે. ઉદાહરણ: lipofuscin granules. તે વધુ પ્રમાણમાં હોય ત્યારે પેશીને ભૂરો (brown) રંગ આપે છે: brown atrophy.

---

Quick comparison | ઝડપી સરખામણી

Feature / લક્ષણ	Hypertrophy	Hyperplasia	Atrophy
Change / ફેરફાર	↑ cell size / કોષનું કદ વધે	↑ cell number / કોષોની સંખ્યા વધે	↓ cell size and number / કદ અને સંખ્યા ઘટે
Needs dividing cells? / વિભાજન કરતા કોષો જરૂરી?	No / ના	Yes / હા	No / ના
Physiologic example / શારીરિક ઉદાહરણ	Pregnant uterus, bodybuilder's muscle	Breast at puberty and pregnancy, liver after donation	Notochord, thyroglossal duct; post-menopausal endometrium
Pathologic example / રોગજન્ય ઉદાહરણ	LVH in hypertension or valve disease	Endometrial hyperplasia, BPH, warts (HPV)	Disuse, denervation, ischaemia, malnutrition, pressure
Key mechanism / મુખ્ય ક્રિયાવિધિ	↑ protein synthesis (PI3K/AKT, GPCR → GATA4, NFAT, MEF2)	Growth factors → proliferation; stem cells	↓ synthesis + ↑ degradation (ubiquitin–proteasome, autophagy)
Danger / જોખમ	Heart failure if stress continues	Fertile soil for cancer	Irreversible injury and cell death (apoptosis)